-
قانون نظام وظیفه در زمان رضا شاه
سهشنبه 23 دی 1399 10:01
قانون نظام وظیفه «در زمانی که ایشان به سمت ریاست وزراء حکومت را در دست داشتند در تحت نظر ایشان لایحه قانون نظام اجباری که بعد از آن به نظام وظیفه نامبردار شد در وزارت جنگ تهیّه و در مجلس پنجم تقدیم مجلس شد. این پیشنهاد بسیار مترقّی که امنیت و استقلال مملکت را تأمین مینمود با مذاق بعضی از روحانیون موافق نیفتاد. در...
-
اصلاح تقویم در زمان رضا شاه
سهشنبه 23 دی 1399 09:58
اصلاح تقویم «در سال 1304 شمسی مطابق 1343 قمری که ایشان به عنوان ریاست ورزاء زمام امور را در دست داشتند به موجب قانونی که یازدهم فروردین همان سال از مجلس گذشت اصلاح وضع تقسیم زمان به موحب آن قانون عملی گردید و به موجب آن قانون نقطهی مبداء سال هجرت است و سال رسمی شمسی مرکب از 12 ماه به اسامی فارسی ایران قدیم که هر یک...
-
احداث راه آهن در زمان رضا شاه
سهشنبه 23 دی 1399 09:56
احداث راهآهن گذشته از آن که هدف رضا شاه از احداث راهآهن سراسری اتصال منطقه زرخیز جنوب ایران به مرکز و شمال و همچنین نشاندادن سیطره و قدرت حکومت مرکزی بر نواحی خلیج فارس بوده است و یا طبق برنامهریزی انگلیسیها برای بهرهبرداری از منابع داخلی ایران و یا به خاطر مبارزه با کمونیستهای شوروی انجام گرفته باشد. در نحوهی...
-
روایتی از خنده رضا شاه
سهشنبه 23 دی 1399 09:53
خنده رضاشاه رضا شاه به ندرت میخندید؛ ولی ماجرای جالبی که باعث خنده بسیار رضا شاه شد و مدّتها به مناسبتهای مختلف آن را به یاد میآورد و بازگو میکرد مربوط به چگونگی آدرس دادن چراغعلیخان امیر اکرم پسر عموی رضا شاه بود: «چراغعلی مدّتها لـله محمّد رضا در دوران کودکی بود و پس از چند سال از نظر شاه افتاد و به علت...
-
قرارداد 1921 و تثبیت مرزهای شمالی
سهشنبه 23 دی 1399 09:51
قرارداد 1921 ایران تا قبل از جنگ جهانی اول به طور کامل زیر سلطه و نفوذ دولتهای انگلیس و روسیه قرار داشت و این دولتها بدون اجازه صاحبخانه هر کاری که میخواستند انجام میدادند. حتی بر اساس توافقهای پنهانی ایران را به مناطق تحت نفوذ خودشان تقسیم کرده بودند و هر آن بیم نابودی و استقلال ایران میرفت که انقلاب 1917 در...
-
علت قطع روابط با یونان و آمریکا در زمان رضا شاه
چهارشنبه 17 دی 1399 18:49
علت قطع رابطه با یونان «روزی سفیر یونان استوارنامه خود را به حضور میبرد که خود را معرّفی کند. نام او به زبان فارسی شبیه آلت تناسلی مرد و زن بود. وقتی که سفیر به حضور بار مییابد رئیس تشریفات، تیمورتاش، با صدای بلند او را معرّفی میکند و نام او را میبرد و میگوید: "نماینده فوقالعاده پادشاه یونان، آقای فلان و......
-
تعطیلی سفارتخانه ایران در ترکیه در زمان رضا شاه
چهارشنبه 17 دی 1399 18:45
تعطیلی سفارتخانه در ترکیه (زمان رضا شاه) «شاه مردی به تمام معنی ایرانی بود و مملکت ایران را خیلی دوست میداشت و جداً میخواست که ایران از هر جهت چون سایر ممالک متمدن ترّقی نماید. نسبت به اجنبی احساساتش خوب نبود و با ظاهرسازیها حُسن رابطه بین مقامات خارجی و کشور خودش ایجاد مینمود. در سیاست خارجی نسبت به همسایگان با...
-
چگونگی اجرای قانون کشف حجاب در اصفهان
سهشنبه 16 دی 1399 15:34
چگونگی اجرای قانون کشف حجاب در اصفهان کتاب آقاجان شازده حاوی خاطرات دوران زندگی یکی از بازماندگان قجر به نام اسماعیل مسعود میرزای ظلالسلطان در اصفهان میباشد. ایشان ضمن توصیف خاطرات خانوادگی به چگونگی اجرای دستور کشف حجاب در اصفهان اشاره دارند و در بخشی از آن چنین آمده است: امَا روایت: «من و آصفه قبل از نامزدی، مثل...
-
کشف حجاب در زمان رضا شاه
سهشنبه 16 دی 1399 15:13
کشف حجاب رضا شاه از سال 1306 تحت تأثیر سفر به ترکیه یا تلقین و تقلید از افرادی که در ذهن او رسوخ یافته بودند از تکیه کردن به احساسات و علایق مردم منصرف و منحرف شد. او بدون توجّه به آداب و رسوم و فرهنگ رایج در جامعه به شیوهی دیکتاتوری با مسائل مذهبی به مقابله برخاست که یکی از نمونههای اجرایی آن در سالهای بعد منجر...
-
جمهوری رضا خان
دوشنبه 1 دی 1399 19:05
مطرح کردن واژهی جمهوری توسط رضا خان و مخالفان حکومت قاجاریه برای تزلزل و سست کردن پایههای سلطنت قاجارها بوده است. رضا خان و همفکران او طبق برنامه و توصیهی انگلیسیها در تبلیغات خود از استقرار سیستم جمهوری به سبک ترکیه استفاده میکردند و به امید تغییرات ذهنی مردم در باره تفکّرات پادشاهی در ایران بودند تا بلکه...
-
حادثه حوزه علمیه قم در زمان رضا شاه
دوشنبه 1 دی 1399 19:02
حادثه قم یکی دیگر از کارهای افراطی رضا شاه حمله به آستان مقدسه قم و ضرب و شتم روحانیان و مردم است. در باره این که علت وقوع حادثه چه بوده و چرا این واقعه اتّفاق افتاده است نشانی از تصمیم قبلی رضا شاه در این موضوع نیست. تنها مطلبی که اکثر صاحبنظران در آن اتّفاق نظر دارند وجود و حضور خانواده پهلوی در جلسه و مراسم...
-
املاک رضا شاه
دوشنبه 1 دی 1399 19:00
املاک رضاشاه تمام منابع داخلی و خارجی که شرحی بر زندگانی رضا شاه نوشتهاند یکی از خصلتهای منفی او را که از آن انتقاد کردهاند حرص و آز و اشتهای سیریناپذیرش در تصرّف و تملّک املاک است. ایشان تصریح میکنند که میزان این حرص و ولع و بیدادگری به حدّی بوده است که علاوهبر دستاندازی به موقوفات درآمدهای دیگر از قبیل...
-
حادثه مسجد گوهرشاد
دوشنبه 1 دی 1399 18:57
حادثه مسجد گوهرشاد یکی از حوادثی که در اثر رفتارها و ایدههای افراطی رضا شاه رخ داد واقعه مسجد گوهرشاد بود که به تبع آن تعداد فراوانی از افراد بیگناه کشته و مجروح شدند بدون این که هیچ نتیجه و ابهّتی برای رضا شاه به دنبال داشته باشد و برای او از این اقدام نابخردانه فقط لکّه سیاهی در حافظه تاریخ و افکار مردم باقی...
-
مقایسه مرگ رضا شاه با مقتولان خود
دوشنبه 1 دی 1399 18:55
مقایسه مرگ رضا شاه با مقتولان خود «مرگ رضا شاه نسبت به مرگ عدهای از دولتمردان زمان او بسیار آسوده و سریع بود از آن میان عبدالحسین تیمورتاش که با زهر مسموم شده و با دردها و تشنجهای وحشتناک جان داده بود. بعدها گفته شد که جلادان بالشی بر دهان او گذاردند و روی آن نشسته و خفهاش کردند تا سریعتر جان دهد. جعفرقلیخان،...
-
شهادت آیت الله مدرس
دوشنبه 1 دی 1399 18:52
شهادت آیتالله مدرس آیتالله سیّد حسن مدرس یکی از شخصیتهای پرنفوذ و نامدار دوران رضا شاه است که علیه استقرار حکومت پهلوی کوشش بسیار کرد. او برخلاف نظر و میل حاکمان وقت نماینده پنج دوره مجلس شورای ملی شده بود. او لحظهای از مبارزات خود دست نکشید تا این که دیگر وجودش برای رضا شاه تحملناپذیر شد و دستور تبعید وی را...
-
رضا شاه و بیگانگان
دوشنبه 1 دی 1399 18:50
رضا شاه و بیگانگان سیاست خارجی ایران در دوره رضا شاه علاوهبر نفوذ دو قدرت سنتی روسیه و انگلیس متأثر از نیروی سوم و مقتدر آلمان است. هر یک از این کشورها در پی تحقق اهداف خاص خود در ایران بوده و به ایران دیدی ابزاری داشتهاند. دولت بریتانیا همانند گذشته خواهان ایجاد حکومتی پوشالی و دستنشانده برای حفظ هندوستان و مقابله...
-
دیدار رضا خان و اسماعیل آقا سیمیتقو
دوشنبه 1 دی 1399 18:46
سردار سپه و اسماعیلآقا سیمیتقو در این باره خسرو معتضد مینویسد: «در فروردین سال 1304ش که رضا خان هنوز پادشاه نشده بود تصمیم گرفت ضمن بررسی سوء ظن نسبت به امیر تهماسبی که فرمانده غرب و آذربایجان بود ملاقاتی با اسماعیل آقا سیمیتقو که مجهز به ده هزار سرباز مسلح بود، داشته باشد تا شاید بتواند این مشکل را با نیروی تدبیر...
-
میرزاده عشقی و فرخی یزدی
سهشنبه 25 آذر 1399 15:53
میرزاده عشقی و فرخی یزدی رضا شاه همانند دیکتاتورهای دیگر تاب و تحمّل هیچگونه انتقادی را نداشت و صدای مخالفان خود را قبل و بعد از سلطنت توسط رؤسای شهربانی چون محمّد حسین آیرم و رکنالدّین مختاری [1] و... در گلو خفه میکرد. او در دوران دیکتاتوری خود افراد زیادی مانند میرزاده عشقی و فرخی یزدی را که از طریق فرهنگی صدای...
-
پزشک احمدی کیست؟!
سهشنبه 25 آذر 1399 15:51
پزشک احمدی احمد احمدی معروف به پزشک احمدی یکی از افراد بحثبرانگیز دوره رضا شاه است که نامش با قتل و شکنجه زندانیان آمیخته است. او در سال 1266 در مشهد به دنیا آمد. وی دوران خدمت نظام را در زندان قصر سپری نمود و سپس در حدود سال 1307ش در بیمارستان سپه تهران به شغل پرستاری پرداخت. در حین کارهای شغلی با تجربیاتی که از...
-
تیمورتاش کیست؟
سهشنبه 25 آذر 1399 15:48
تیمورتاش عبدالحسین خان تیمورتاش پسر کریمداد نردینی است که از زمینداران بزرگ خراسان بود. او در سال 1262ش برابر با 1813م در بجنورد متولد شد. [1] پدرش او را در سیزده سالگی برای آموزش به عشقآباد فرستاد. وی پس از آموختن زبان روسی برای تحصیل در رشته نظام به سنپترزبورگ روانه شد. روسیه در آن زمان از درجه و اعتبار خاصّی...
-
محمَد علی فروغی ، مرد همه کاره
سهشنبه 25 آذر 1399 15:44
فروغی؛ مرد همه کاره محمّد علی فروغی ملقب به ذکاءالملک با آن که مردی عالم و دانشمند بود باید او را همردیف اردشیر جی قلمداد نمود؛ زیرا گذشته از آن که مرد پشت پردهی سیاستها بود وی به عنوان شاهکلید در پرورش و آموزش رضا شاه نقش اساسی داشته و انتخاب واژه پهلوی هم از ابتکارات او است. فروغی در استقرار و سلطنت پهلوی و...
-
سید ضیاءالدین طباطبایی
سهشنبه 25 آذر 1399 15:41
سید ضیاءالدّین طباطبایی سید ضیاءالدّین طباطبایی فرزند سیّد علیآقای یزدی بود و مادری شیرازی داشت. او در سال 1270 خورشیدی در شیراز متولد شد. در سنّ دو سالگی به همراه پدرش از شیراز به تبریز رفت و تا سنّ دوازده سالگی در آن شهر اقامت داشت. پس از مدّتی اقامت در تهران در سال 1324ق در سنّ پانزده سالگی به شیراز بازگشت. آمدن...
-
21 آذر روز نجات آذربایجان
جمعه 21 آذر 1399 13:39
نجات آذربایجان بر خلاف تعهد سران متّفقین در کنفرانس تهران که پس از پایان جنگ، به نواحی اشغال شدهی ایران پایان خواهند داد، نیروهای شوروی در آرزوی آن بودند که برنامه خود را همانند اروپای شرقی از طریق تسلّط نظامی و فرهنگی در ایران نیز به اجرا درآورند. بر همین اساس آنها از انجام تعهدات قبلی خودداری کرده و به بهانههای...
-
استعفا نامه رضا شاه
دوشنبه 10 آذر 1399 18:58
قرائت استعفانامه پنج دقیقهای رضا شاه پس از آگاهی از حمله قریبالوقوع نیروهای متّفقین به ایران دچار چنان بیم و هراسی گردیده بود که یک باره مقاومتش را از دست داد. او چنان دچار وحشت شده بود که بدون توجّه به عواقب آن تصمیماتی عجولانه میگرفت. انگلیسیها از برخی اقدامات او ناراضی بودند و در این زمان رضا شاه نیز کار...
-
بدرقه رضا شاه از بندر عباس
دوشنبه 10 آذر 1399 18:34
بدرقه رضا شاه از بندرعباس رضا شاه پس از این که نیروهای متّفقین ایران را اشغال کردند مجبور به ترک کشور گردید. او همراه با تعدادی از اعضای خانوادهاش از مسیرهای قم [1] ، اصفهان (اسکان در خانه کازرونیها) نایین (برای صرف غذا در بالاخانه پاسگاه ژاندارمری) یزد و کرمان (منزل تاجری به نام هرندی) به بندرعباس (در خانه احمد...
-
شیخ خزعل
دوشنبه 10 آذر 1399 17:03
شیخ خزعل شیخ خزعل فرزند جابرخان نصرتالملک بود که در سال 1241ش از مادری به نام نورا خانم به دنیا آمد. پدرش در منطقه خوزستان از قدرت و اعتبار خاصی برخوردار بود. پس از مشاهده ضعف قدرت مرکزی ایران از سال 1273ش خود را تحت سیطره و حمایت انگلیسیها قرار داد و با حمایت آنها به تحکیم موقعیّتش پرداخت. پس از مرگ پدر بر سر...
-
ارتش رضا شاه
دوشنبه 10 آذر 1399 16:58
ارتش رضاخان چنان که از روایات زندگی رضا شاه برمیآید او دوران عمرش را با مشقّات زیادی طی نموده است. باید بسیاری از رفتارهای وی را ناشی از نحوهی شکلگیری شخصیّتش دانست. او زودتر از همسالان خود وارد دستگاه قزّاقی گردید، دستگاهی که کشور ایران جز پرداخت هزینه و مخارج آن دیگر هیچ حق دخالت و اختیاری در برابر آن نداشت. رضا...
-
چگونگی فوت و جنازه رضا شاه
دوشنبه 10 آذر 1399 16:56
گوربهگور شدن جنازه رضا شاه پس از وقایع شهریور 1320 بیماریای که بر جسم و روح رضا شاه فشار میآورد همان تنشهای عصبی بودند. او آن قدر حسّاس شده بود که کوچکترین صدایی رنجش میداد. در کرمان وقتی میخواستند بشقابها یا دیگر ظرفها را زیر میز بچینند تا خشک شود باید پارچه ضخیمی زیر آن پهن میکردند تا صدایی بلند نشود. این...
-
تهران بعد از اشغال نیروهای متفقین
شنبه 1 آذر 1399 21:58
تهران بعد از اشغال متّفقین وقتی شهر یا کشوری در اشغال نیروهای دشمن باشد مسلّم است که از حالت طبیعی خارج شده و آثار مخرّبی در روح و روان و زندگی سیاسی و اجتماعی مردم بر جای خواهد گذاشت. ایران نیز از این پیامدها به دور نماند. از جمله میتوان به این پیامدها اشاره کرد: سقوط رژیم استبدادی رضاخان، دستگیری تعدادی از رجال و...
-
اولین روزهای ایران توسط متفقین
شنبه 1 آذر 1399 21:56
اوّلین روزهای اشغال ایران زمانی که نیروهای متّفقین از شمال و جنوب به ایران حمله کردند با مختصر مقاومتهایی در غرب و جنوب ایران روبهرو شدند. در این اوضاع و احوال در عین حال که رادیو تهران حمله متّفقین را اعلام نمود و علت را محافظت ایران از حمله و تحریکات آلمانیها بیان میکرد، مردم ایران بدون آگاهی از وقوع حادثه...